International Transport Forum, onderzoek naar de impact van allianties in de containerlijnvaart

Geschreven door: Frank Reijerse -

Recent heeft ook het International Transport Forum (IFT) een onderzoek uitgevoerd en gepubliceerd naar de impact van allianties in de containerlijnvaart. In dit onderzoek is gekeken naar de werkwijze van allianties, het effect dat zij hebben op het systeem en andere stakeholders en hoe zij op dit moment worden gereguleerd. Doordat allianties positief zouden bijdragen aan de efficiency van het containertransport over zee vallen zij op dit moment in veel landen nog buiten de normale mededingingsregels die gelden voor fusies en overnames. Inmiddels hebben drie allianties 80% van de wereldwijde containerlijnvaart in handen en opereren ze in een sterk oligopolistische marktomgeving.

Allianties hebben individuele rederijen in staat gesteld om de huidige mega-schepen te exploiteren met als hoofddoel het verlagen van de kosten per verscheepte container. Hoewel deze ontwikkeling vaak positief gelinkt wordt met lagere zeevrachttarieven zijn de negatieve gevolgen ingrijpender. Met het in de vaart komen van de mega-schepen zijn de frequenties van diensten omlaag gegaan, er zijn minder directe verbindingen tussen havens en de betrouwbaarheid van vaarschema’s is afgenomen. Deze negatieve gevolgen dragen bij aan een langere lead-time en daaraan gekoppeld een toename van kosten en onzekerheid voor andere schakels in de keten.

Evenals het in begin oktober door UNCTAD gepubliceerde rapport wijst ook het IFT rapport naar de steeds sterker wordende machtspositie van allianties op haven- en terminalontwikkeling. De onderlinge competitie van havens en terminals om aanlopen van de mega-schepen binnen te halen kan uiteindelijk een verwoestende uitwerking hebben. Niet alleen op de individuele terminals maar ook op andere havendiensten. Daarnaast leggen zij zware druk neer bij lokale autoriteiten om de (publiek gefinancierde) infrastructuur dermate aan te passen zodat hun mega-schepen zo efficiĆ«nt mogelijk gebruikt kunnen worden. Het is echter geen uitzondering dat door achteraf gewijzigde vaarschema’s en behoeftes van de allianties gedane investeringen economisch niet kunnen renderen.

Het rapport roept dan ook sterk op om af te stappen van de wereldwijde uitzonderingsregels die er op dit moment zijn voor allianties. In april 2020 verloopt bijvoorbeeld de huidige richtlijn die deze uitzondering voor de Europese Unie mogelijk maakt. Hoewel afschaffen van de richtlijn naar verwachting niet direct zal leiden tot het beƫindigen van de bestaande of toekomstige allianties kan dit uiteindelijk wel bijdragen aan een afnemende dominantie van de allianties op de totale keten. Indien de richtlijn toch zou blijven bestaan zou deze wel op zijn minst beperkingen op moeten kunnen leggen zoals het verbieden van de gezamenlijke inkoopstrategie van alliantie-partners.